Hasta Diyetleri ve Yemek Tarifleri

Böbrek hastaları için diyet, böbrek hastaları ne yemeli ne yememeli

Böbrek hastalıklarında beslenme, böbrek yetmezliği diyeti ve yenilmemesi ve yenilmesi gereken besinler

Böbrek sorunlarında, hastalıklarında ve böbrek yetmezliğinde akla ilk gelen soru; böbreksiz yaşanır mı? Bir insan böbreksiz 2 ile 3 hafta arasında yaşayabilir.

Böbrek; karnımızın arka duvarında ve belin iki yan tarafında 10 santim boyunda ve 150 gram ağırlığı olan kuru fasulye şekline benzeyen 2 adet organdır.

Kısaca böbreğin tanımı ise; Böbrek, bir temizleyici, seçici ve süzgeç görevi üstlenen organdır. Dışarı atılacak ve içeride olması gerekenleri birbirinden ayırt eder. Gereksiz olan maddeler dışarı atılır (atıklar, zehir ve fazla maddeler gibi gereksizler idrar/sidik yolu ile çıkarılır.)

Kısaca böbreğin görevleri

  1. Kandaki baz-asit seviyelerini sabitlemek,
  2. Vücuttaki elektrolit ve su dengesi sağlamak,
  3. Gerekmeyen ve zararlı olanları idrar yolu kanalı ile dışarı atmak.

Akut Glomerulonefrit Beslenme ve Diyet

Glomerullerdeki iltihaplanmadır. İşlevini yani fonksiyonlarını kısmen veya tamamen kaybetsi ile oluşur.

Belirtileri;

  • Ödem,
  • Oligüri veya anüri,
  • Yüksek tansiyon,
  • İdrarda protein azlığı/kaybı,
  • Bulanık idrar rengi, koyu idrar rengi,
  • Kansızlık oluşabilir,
  • Elektrolir bozukluğu görülebilir
  • Kan ve üre nitrojeni (BUN), kreatinin, fosfor ve ürik asit yükselir

Akut Glomerulonefrit diyet tedavisi nasıl yapılır?

Solüt yükün azaltılması ile çalışma yapılır. Hastanın 15 gün kadar idrarında azalma olur ve arkasından idrar bol şekilde gelebilir. Durumun haline göre tuz, sıvı ve protein alım miktarı ayarlanır. Enerji seviyesi için yeterince beslenmelidir. Bu uygulamalar sayesinde sölüt yükünde azalma sağlanır.

Anürisi olanlarda hiç protein olmayan diyetler ve sıvı dengesi gizli kaybolanları telafi edecek kadar verilir. Çıkarılan idrar oranına göre protein zamanla açılır ve şunlar uygulanır;

  1. Verilecek protein kaliteli olmalıdır,
  2. Enerji kaynağı olarak karbonhidartlar kullanılmalı ve günlük kalori alım miktarı 2000 ile 2500 kalori olmalıdır.
  3. Yağda sınırlama yoktur.
  4. Ödem oluşanlarda tuz ve sodyum kısıtlaması yapılır,
  5. C vitamin takviyesi verilebilir,
  6. Anüri ile oligüri varsa potasyum kısıtlamasına gidilebilir.

Kronik Glomerulonefrit Beslenme ve Diyet

Böbrek dokusunda meydana gelen harabiyettir. Glomerolonefrit gibi böbrek hastalıklarının ilerlemesi ile oluşabilir. Eğer idrardan fazla potasyum atılıyorsa hipopotasemi meydana gelebilir. Toksit maddelerin birikmesi gibi sorunlar oluşarak kardiyovaskür bozuklukları oluşabilir. Fosfat iyonlarının yeterince atılamaması sonucunda kemiklerde değişimler görülerek anemi (kansızlık) oluşabilir. İştahsızlık, kusma, ağız ülseri ve bulantı gibi problemler meydana gelebilir.

Kronil Glomerulonefrit diyet tedavisi nasıl yapılır?

Klinik değerlendirmeler iki ayrı şekilde yapılır.

  1. Sıvı alımı ayarlanması
  2. Günlük olarak sölüt yükü fazlalaştırılmadan besinlerin verilmesi
  • Akut glomerulonefritte kısa süreli olan sıvı ayarlanması, bu hastalıkta uzun süreli yapılmalıdır.
  • Tuz, yapılan idrara göre ayarlanır. Tuz, ödemle birlikte kısıtlamaya gidilebilir.
  • Protein, karbonhidrat ve yağ dengesi sağlanmalıdır. Proteinlerin solüt yükü arttırma etkisi olduğunda, minumum ihtiyaç kadar verilmelidir.

Bu maddelere dikkat edilerek uygulnır ve fosfar kısıtlaması yapılır ama elzem mineraller ve diğer öğeler verilmelidir.

Akut böbrek yetmezliği ve Kronik böbrek yetmezliği diyet tedavisi

Böbrek yetmezliğinin anlamı, uzun süreli veya kısa süreli olarak böbreklerin görevlerini yerine getirememesidir. İşlevlerini yerine getiremediklerinde sorunlar ortaya çıkar ve diyet tedavisi ile böbreklerin işlevlerini yapması sağlanmak üzere tedavi çalışmaları yapılır.

Buna diyet tedavisi ile amaç;

  • Proteinden kaynaklı olan yıkımı azaltmak,
  • Ödemden korunmak ve dehidratasyonu önlemek,
  • Asidozu düzetmek,
  • Elektrolikt kaybını kontrol altında turmak,
  • Zayıflamanın önüne geçmek,

Ayrıca;

bu dönemde hastanın beslenmesini normal seviyede tutarak takviyeler yapma, organizmanın hayatta kalabilmesi için ihtiyacı olan besinleri vermektir. Dikkat edilecek husus; solüt yüklemesine sebep olunmamalıdır.

Şunlara dikkat edilmelidir!

  1. Bu diyetler hasta olan kişinin laboratuvar ve klinik bulguları ile hazırlanmalıdır.
  2. Peritoneal veya Hemodialize girmeyen hastalar için daha az miktarda solüt yükü olan besin uygulaması yapılır. Yağ miktarı ve karbonhidrat alması gereken enerji miktarı kadar verilir.
  3. Diyalize girmeyen hastalar için protein 0.5g (gram) günlük ayarlanır, 20 ile 40 gram arasında bu oran değişebilir.
  4. Diyalize girenlerde ise bu miktar 0.8g (gram) olarak günlük verilebilir. Proteinin kaliteli olması etkiyi daha fazla gösterir. Yumurta ve süt en iyi kaynaklar arasındadır.
  5. Fosfat ve Potasyum kısıtlı oranda verilir.
  6. Demir, B, D ve multi vitamin takviye yapılır.
  7. Oligüri ve anüri varsa sıvı alımlarında kısıtlama yapılır. Anuri olanlarda sadece günlük gizli sıvı kaybı miktarı kadar oranda (metrekareye 400 ile 700 ml – mililitre kadar).
  8. Sıvı birikmesi ancak hastanın tartılması ile bulunabilir.

Proteinsiz Diyet Örneği

Bu diyet uygulaması 1-2 gün kadar yapılır.

Sabah kahvaltısı: Çay (şekerli), reçel, yağ ve gluten olmayan ekmek

Sabah ve öğle arası: Sütsüz nişasta peltesi

Öğle ve akşam yemeği: Komposto, nişasta peltesi, limonata, gluten olmayan ekmek,

Öğle ve akşam arası (ara öğünler): şekerleme (şeker karışımlı), yağ

Böbrek hastaları için yasak yiyecekler

  1. Fazla alınan gıdalar (solüt miktarını arttıran) süt, yumurta ve et,
  2. İçeriğinde ne olduğu belli olmayan hazır gıda ve yiyecekler,
  3. Sosis, pastırma, sucuk, salamura, turşu, konserve,
  4. Sakatatlar, tuz ve tuzlu yiyecekler,
  5. Kurutulmuş haldeki meyveler ile kuruyemişler,
  6. Et suları,
  7. Çikolatalar,
  8. Meşrubat, kahve, boza, nescafe,
  9. Pekmez, tahin ve tahin helvası,
  10. Kuru baklagiller, mısır ve bulgur,
  11. Tarhana, Patates,

Böbrek hastalarına serbest olan yiyecekler (besin içinde ayarlananlar)

  • Ihlamur çayı ve şekerli çay,
  • Tuzsuz yağlar,
  • Şeker, pişmaniye, lokum (sade), nişasta,

Nelere dikkat edilmelidir?

Besinleri pişirirken gıda özelliklerinin kaybolmaması önemlidir. Kızartma yaparak besin değerini öldürmek yerine haşlama yapılması önerilir. Sebzelerde ise ilk haşlama suyunun dökülmesi gerekecektir. Sonrasında yemek olarak pişirilir. Potasyumun azaltılması açısından önemlidir.

Yiyeceklerin tadının daha güzel olması için baharat koyulmaz, kolay ve rahat sindirilebilecek kadar pişirilmelidir.

Dışarıda ne yapmalısınız?

  • Restoran veya benzeri yerlerde diyet yaptığınızı belirtin.
  • Günlük et miktarına göre yiyebileceğini oranda et alımı yapın. Haşlanmış salçasız tavuk, hindi ızgara, biftek, hamburger gibi
  • Salatalara sirke ve yağ koyarak yiyebilirsiniz.
  • Kızarmış hamur tatlıları yemeyin, izinli olan meyve ve dondurmalar, sütlü tatlılar yenilebilir.
  • Günlük ihtiyaca uygun olarak şerbet, soğuk meyve suları, jöle, kahve ve çaylar ihtiyaç kadar alınır.
  • Alkol zarar verir, Sigara içilmemesi önerilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir