Bebek ve Çocuk

Bebeklerde sarılık neden olur, bebeklerde sarılık nasıl geçer



Yenidoğan bebeklerde sarılık belirtileri, bebeklerde sarılık nasıl tedavi edilir?

Bebeklerde sarılık adından da anlaşılacağı gibi gözdeki beyazlık renginin sarıya dönmesidir. Sarılığın olmasındaki neden bilirubin isimli maddenin normalin üzerinde oluşundan kaynaklanır. Yeni doğan bebeklerde daha sık görülen bu durumdur, kan hücrelerinin parçalanarak kandan atılmasından meydana gelir. Plesanta tarafından oluşan bilirubin maddesinin atılmasında bebeklerin ciğerleri tam olarak gelişemediğinden bu dengeyi tutturamamaktadır. Yani kısaca doğal bir durumdur.

Bebeklerde sarılık ne zaman geçer

Çoğu fizyolojik olan sarılıklar bebeklerde tehlikli boyuta gelmeden 7-14 gün arasında kendi kendine geçer. Yeni doğan bebeklerde 2-3-4. günlerde kendini yoğun şekilde belli eder. Zamanla belirtiler azalır.

Yeni doğan bebeklerde sarılık sınırı kaçtır?

Yeni doğan bebeklerde sarılık görülme sıklığı 100 bebekten 60 tanesinde görülür, erken doğumla dünyaya gelen bebeklerde ise 100 bebekten 80 tanesinde sarılık görülür.

Bebeklerde sarılık nasıl anlaşılır, bebeklerde sarılık belirtileri

Bebeklerde sarılık gözle görülebilir ve kolayca anlaşılabilir. Sarılıkta meydana gelen değişimler şu şekildedir;

  • Göz aklarında sarılaşma başlar (gözün beyaz tabakası),
  • Yeni doğan bebeklerde yüzde sararma,
  • Bebeklerde burun çevresinde sararma,

ilerlediği durumlarda vücudun tüm bölgelerinde sarı tonlar görülmektedir.

Not: Parmağınızı bebeğin burun veya karın kısmına bastırıp kaldırın sarı renk daha belirgin şekilde oluşacaktır.

Bilirubin maddesinin yükselmesi ile;

  • Kanda bilirubin yükseldikçe bebekte uyku oluşur,
  • Sarılık olan bebek genelde emmek yerine uyumayı tercih eder,

Bebeklerde sarılık tehlikeli mi, bebeklerde sarılık ölümcül mü?

Önemli: Bilirubin yükselmesinde emmek istemeyen bebeklerde beslenme azalacağından bu madde yükselerek sorunlar oluşturmaya başlar. Bilirubin çok yükselip beyni etkilerse (kernikterus), bebekte tiz seste ağlama sesi duyulur, başı geriye gider, havale geçirme meydana gelebilir. İleri seviyelerde zekasında, gelişiminde, duyu organlarında, görme organlarında sorunlar meydana gelebilir.

Bebeklerde sarılık neden olur, yeni doğan bebeklerde sarılık nedenleri

Anne ile bebekte kan uyuşmazlığı

Bebeklerde sarılık görülmesinin en büyük nedeni anne ile bebeğin kan uyuşmazlığıdır. Anne Rh (-), bebek Rh (+) olursa Rh uygunsuzdur; anne O, bebek A, B veya AB grubu olursa ABO uygunsuzdur. Uyuşmazlık örnekleri bu şekilde verilebilir.

Annede oluşan antikorların bebeğe geçişi ile alyuvar hücrelerinde parçalanma görülür. Bu durumda açıkta kalan bilirubin bebekte sarılık yapar.

Karaciğer yetersizliği

Bebekte bulunan kan hücrelerinin parçalanmalarının ardından karaciğer yardımı ile atılmasında bebeklerin henüz gelişimi tamamlayamayan karaciğer yetersiz kalabilir. Bu durumda bilirubin maddesi fazlalığı meydana gelir ve sarılık oluşabilmektedir. Kısa süreler sonunda bebeğin düzenli beslenmesi ve gelişimi ile sorun kendiliğinden düzelir.

Bebeklerde sarılık nasıl geçer, bebeklerde sarılık tedavisi

Işık (fototerapi)

Bu durum tedavi yöntemi bebeğin yaşı, kilosu ve prematüre oluşuna göre belirlenir. Bilirubin maddesindeki seviyeye göre tedavi uygulanır. Bebek özel olan bir ışık olan Mavi-yeşil renkli spektrumda ışık kaynağı altına konulur.

Işığın etkisi ile bilirubin maddesi dışkı ve idrar yolları ile dışarıya atılır. Bebeğe bu uygulamanın zararı yoktur, bebeğin gözleri uygulama esnasında kapatılır. Nadir olarak yan etkiler gösterebilir ve bunlar;

**Kırmızı cilt döküntüleri,

**Bronzlaşma ya da ishal yapabilir.

Belirli aralıklarla bebekten kan alınıp bilirubin seviyesi kontrol edilir. Işık (fototerapi) uygulamalarının yapılmasının ardından 1-2 gün sonunda bilirubin seviyesinde tekrar yükselme söz konusudur ve doktor kontrolünde olmalıdır.

Kan değişimi

Kan uyuşmazlıklarında annenin bebeğin kan grubuna karşı geliştirdiği antikorların plasenta yoluyla bebeğe geçmesi, bebeğin bilirubin miktarını etkiler ve sarılığa neden olur. Kan uyuşmazlığı Rh ise  (anne Rh-, bebek Rh+ olması) tehlikeli olabilir. ABO kan uyuşmazlığı (Anne 0, bebek A, B veya AB olması) sarılık Rh uyuşmazlığına göre daha hafiftir.

Doğum öncesi kan gruplarına bakılarak Rh (-) ve 0 grubu annelerin belirlenerek uyuşmazlık açısından takibi önemlidir.

Eğer bebek diğer uygulanan tedavilere cevap vermezse kan değişimi yapılması gerekecektir.

Bebeklerde sarılık için nelere dikkat edilmelidir

  • Bebek doğduktan sonra sık sık kontrol edilmelidir.
  • Erken doğumla dünyaya gelen bebekler,
  • Doğumda kafa derisinde altında kanama oluşan bebekler,
  • Ememeyen ve iyi beslenemeyen bebekler,
  • Sarılık süresi 14 gün üzerinde olanlar,
  • Daha önce doğum yapmış annelerin çocuklarında sarılık için ışık tedavisi uygulanmış olanlar,

İlk 24 saatte sarılığın görülüp görülmediği teşhis açısından çok önemlidir. Bebek soyularak gün ışığı veya pencere önünde çıplak gözle bakılmalıdır. Susuzluk, halsizlik, sarılık benzeri görüldüğünde doktorla görüşülmelidir.

Bilgi:

Anne Sütü Sarılığı: Emzirilen bebekler diğer mama ile beslenenlere göre daha fazla sarılıkla karşı karşıyadır. Anne sütündeki özel bir madde sebebi ile kandaki bilirubin miktarı yükselmektedir. Normal sarılıklara göre 1-2 gün daha gecikmeli olarak kendini gösterir. 15 günlükten 70 günlüğe kadar sürebilir, doktor kontrolü şarttır.

Erken anne sütü sarılığı doğumdan sonraki 1-2 gün içinde olur. Emzirme hataları yüzünden eksik sütü alan bebekte oluşur.

Şunlara dikkat edin;

  1. Bebeğin karnında, bacaklarında, kollarında sarılık oluştuysa,
  2. Çok uyumaya başladıysa,
  3. Emmesinde zayıflama meydana geldiyse

zaman kaybetmeden doktora gidin. Bu belirtiler bilirubin seviyesinin yükseldiğine işaret eder.

Bunlarıda öğrenmelisiniz


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir