Hastalıklar

Amipli dizanteri – Hastalık

Amipli dizanteri

Amipli dizanteri, “entomoeba histolytica” ismi verilen amipin neden olduğu bir hastalıktır. Yaş sınırı olmaksızın çeşitli yiyecekler ve içecekler kişiyi etkisi altına alır.

Amipli dizanteri, "entomoeba histolytica"
Amipli dizanteri, “entomoeba histolytica” isimli amipin sebep olduğu bir hastalık türüdür. Çocuk veya yetişkin her yaşta kişi etkisi altına girebilir. Yiyecekler ve içecekler yardımı ile bulaşır.

Yüksek ısıda ölen sudaki amip kistleri klorlamaya karşı duyarlı olup çeşitli sinek ve hamam böcekleri ile taşınabilirler.

Amip 4 çekirdekli kisti ağız yolu ile insan vücuduna girer. İnce bağırsaklara kadar giden kist burada çatlar ve 4 amipçik böylece bölünerek 8 amipçik ortaya çıkmış olur. Oluşumun ardından karaciğere geçerek hastalığa neden olan trodozoid halini alır. Olgulaşıp su kaybına uğrayarak 4 çekirdeğe dönüşüp dışkı ile dışarıya çıkar. Taşıyıcı olanların dışkılarında bulunan kistler bu şekilde meydana gelir. Toprağa karışan amipler burada yaşamlarını sürdürür. Karaciğerdeki amipler ayrıca yara oluşumuna sebep olur (her amip yara oluşturmaz) ve tercih alanları ise kan akımının az olduğu bölgelerdir.

Kolon mukozasına yerleşerek tipik ülserlerle karakterize kanlı, mukuslu diyareler yapar. Kronik durumlarda akut tekrarı olabilir.

Akut veya kronik vakalarda karaciğerde veya diğer organlarda metastatik amip apseleri gibi komplikasyonlara neden olabilir. E. histolytica ile aynı morfolojik özellikleri bulunanlar, patojen olmayan amipler “entamoeba dispar” olarak isimlendirilir.

Yiyeceklerin ve suyun fekal kontaminasyonunun engellenmesi, sebzelerin kist eradikasyonunun ortadan kaldırılması için iyice yıkanarak sirke dolu bir kab içerisinde yaklaşık 15 dakika kadar durdurulmasında fayda olacaktır. Normal olarak klorlanan veya iyon tabletleri etkisi kalmaktadır. Suyun kaynatılarak tüketilmesi amip ile kistinin yok edilmesinde kesin çözümdür.

Belirtiler

Akut amipli dizanteri belirtileri

Genel olarak kişide şu belirtiler görülür;

  • Karın ağrısı,
  • Kramp girmesi,
  • Ikıntı (tenezmus),
  • Kanlı ishal mukuslu (günlük 8 ile 10),
  • Zayıflama, kilo düşüşü,
  • Dihidratasyon,

Tedavi edilmediği sürece kişide 10 ile 20 gün arasında veya 30 gün sürebilir. Yavaş yavaş azalan belirtiler sonradan kaybolur ve hastalık kronikleşme hali alır.

Kronik amipli dizanteri belirtileri

  • Çok sık olmayan ishal,
  • Karında oluşan ağrılar,
  • Hassaslaşan çekum bölgesi,
  • Kanlı dışkı, pis kokulu,

Kronik belirtiler bulunan hastanın durumu aylarca sürebilmektedir.

Asemptomatik infeksiyon

En sık rastlanan şekli budur. Vakaların neredeyse tamamında belirti göstermeyebilir veye düşük kapasiteli belirtiler görülebilir. Şekilli gaitayla kist çıkarır ve senelerce kist yayılması durumu oluştururlar. Bazı durumlarda ise kendiliğinden bitebilir.

Teşhis

Fulminan kolit: kötü beslenme, gebelik, steroid kullanımı, çocukluk yaşında olma zemin hazırlayabilir. Ateş, lökositoz, kanlı ishal, karın ağrısı, hipotansiyon, peritoneal irritasyon ve perforasyon gelişebilir.

Ameboma: kolonun anüler lezyonudur. Karsinomadan ayırt edilemeyebilir. Endemik bölgelerde cerrahi tedaviden önce tıbbi tedavi yapılması yararlıdır. Karaciğer, akciğer, beyin apseleri, fistül oluşumu, granülamatöz kolit, perianal amebiyazis (ülseratif veya kondilamatöz) görülebilir.

Tüm hastalıklarda olduğu gibi bu hastalığında erken teşhisi önemlidir. Laboratuvar tetkikleri taze dışkı ile yapılarak amipler tespit edilir. Dışkıda bulunan Charcot Leyden kristalleri tanı için yeterlidir. Dizanteriyi taşıyan hastalarda 2 çekirdekli kist, hastalarda 4 çekirdekli kist bulunur. Kistlerden etkilenen organlar yapılan tetkikler için tanıya yardımcıdır. Röntgen, bilgisayarlı tomografi, MR gibi tetkikler talep edilebilir.

Korunma

Bazı durumlara biraz daha fazla dikkat ederek kistlerin bulaşımı önlenebilir bunlar;

  • Yiyeceklerinizi güvendiğiniz yerlerden almaya özen gösterin.
  • Gıdalarınızı tam pişirerek tüketin, az pişmişlerde risk oluşur.
  • Pişirdiğiniz yemekleri fazla bekletmeyin.
  • Buzdolabından aldığınız gıdalarınızı kaynatarak tüketin.
  • Pişmemiş ve pişmiş besinler karıştırılmamalıdır.
  • Ellerin çok sık yıkanmasına dikkat edilmelidir.
  • Besinleri hayvanlar ile temas ettirmekten kaçının.
  • Açık içme sularını almayın. Güvenilir markalar tercih edin.
  • Mutfağınızı dezenfekte edin ve temiz tutun.

Kaynaklar

  • Kaynak 1: medikalakademi.com.tr
  • Kaynak 2: bagirsak.gen.tr

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir